Хаттама № 5

Тақырыбы: Отбасындағы қарым - қатынас

Мақсаты: Отбасындағы қарым – қатынасын анықтау. 

Қатысқандар: мектеп педагог – психологтары, сынып жетекшілер, ата – аналар. 

Құрал – жабдықтар: Интерактивті тақта, ақ қағаз, қалам.

Нәтижесі: Отбасындағы қарым – қатынастарын анықтауға байланысты ата – аналардан  сұрақ-жауап: «Мадақтау мен жазалау» жаттығуы мен «Үй, жол, жылан, бокал, шалбар және орамал» диагностикасы жүргізілді. 

Кері байланыс: Ата – аналар тарапынан бұл арқылы отбасындағы қарым-қатынасты қалай анықтайсыздар? деген сұрақтар қойылды. Ата – аналар тарапынан қойылған сұрақтарға тиісті жауап берілді. 

Мектеп педагог – психологтары:                     Набиева Г.Т.

Талғат М.Д. 

«Ата-ананың мектептегі алатын орны»

 Халқымыздың сан ғасырдан бергі даналығына құлақ ассақ, «Адамның бақыты — балада» деген екен. Кез келген адам өзі өмір бойы қуып жете алмайтын бақыт деген құдыретті сөздің өлшемі өмірінің жалғасы ұрпағымен келетініне мән бермеуі де мүмкін. Біреу бақытын байлықтан тапқысы келсе, екінші біреуі даңқ пен атақтан, мансап пен қызметтен іздестіреді. Мұның бәрі түсінген адамға қолдың кірі сияқты нәрсе. Адамға нағыз бақытты — тәрбиелі ұрпағы ғана сыйлай алады. «Адам ұрпағымен мың жасайды» деген сөз тегін айтылмаса керек. Олай болса адам өмірінің мәні — өз ұрпағы.

Шыр етіп сәби дүниеге келген сәттен бастап ата-ана алдында нәзік те қиын, қыр-сыры мол үлкен қоғамдық міндет тұрады. Ол — бала тәрбиесі. Бала тәрбиесінде алғашқы ұстаз — ата-ана. Бала үшін үй ішінен, ата-анадан артық тәрбиеші жоқ. Адамгершілік, бауырмалдық, татулық, қайырымдылық, әдептілік, инабаттылық сияқты қасиеттер — жанұяда тәрбие балаға сөзбен, теориямен дамымайды, үлкендердің үлгісімен сіңеді. «Әкеге қарап ұл өсер, шешеге қарап қыз өсер» дейді халық даналығы. Бала кішкентай кезінен-ақ әр нәрсеге әуестеніп үлкендерге көмектескісі келеді. Бұған кейбір әке-шеше «жұмысымды бөгейсің, істеп жатқан ісімді бүлдіресің» деп ұрысып жіберуі мүмкін. Бұл қате түсінік. Керісінше, өзің жұмыс істеп жүргенде баланың қолынан келетін ісіне жағдай туғызып, оның үйренуіне көмектескен орынды. 

Тіпті балаға берген тапсырмаңыздың аяғына дейін орындаулына төзімділікпен бақылау керектігін де ұмытпаған жөн. Өстіп баланың бірте-бірте еңбекке деген болашағына жол ашылады. Әрі істеген ісін ұқыпты да тындырымды орындауына бағыт бересіз. Баланың жақсы ісін мадақтап, терісін оң етіп түсіндіріп отырса, ол да ересектерді сыйлап, кез келген тапсырмасын орындауға қарсылық білдірмейді. Орынсыз ұрысу,зеку, сұрақтарына дөрекі, келте жауап беру немесе әділ талап қоя алмау ата-ананың беделін түсіреді.

Ата — ана — бала тәрбиесіндегі басты тұлға. Сондықтан әке де, шеше де балаларының жан дүниесіне үңіліп, мінез-құлқындағы ерекшеліктерді жете білгені жөн. Балалармен әңгімелескенде олардың пікірімен де санасып отырған орынды. Өз баласымен ашық сөйлесе алмай, сырласа білмейтін ата — аналар «Екеуміз де жұмыстамыз, кешкісін үй шаруасынан қол тимейді, баламен сөйлесуге уақыт жоқ» дегенді айтады. Бұл дұрыс емес. Баламен сөйлесуге тіпті арнайы уақыт бөлудің қажеті жоқ. Әке мен шеше ұл-өыздармен үй шаруасында жұріп-ақ әңгімелесіп, ой бөлісуге неге болмасқа. Жанұядағы жанжал, үлкендердің аузына келген сөздерді айтуы, баланың көзінше басқа біреуді сөгуі, біреудің сыртынан өсек айтуы балаға теріс әсер етеді. Бала алдында әке-шешеғ үй ішінің үлкендердің әдептілік танытқаны жөн. Мысалы, арақ пен темекінің толып жатқан зиянын біле тұра, балалардың көзінше арақ ішіп, үсті-үстіне темекі тартқандар бар. «Көрінген таудың алыстығы жоқ» дейді, ертең-ақ ұл өсіп ер жетеді, қыз өсіп бой жетеді. Сонда арақ пен темекінің зиянын қалай ұқтырамыз.

Негізінен жанұяның шырқы бұзылған, ата-анасы маскүнемдікке салынған немесе жарамдық жағынан азғынданған ортада бала, жасөспірім қашанғы жиренішті көріністі, ондағы айқай-шу мен дау-жанжалға, ұрыс-керіске шыдап жүре бермек. Басқа өмір аңсайды немесе теріс тәрбиеге тез бой алдырып үлгереді, егер осы теріс жолға мүлде бет бұрып кетсе, онда бәйтеректің бір бұтағы қисық өсті дей беріңіз. Бақытсыз қыз, бұзақы ұл осыдан шығады. Сонда негізгі кінәні кімнен іздейміз?!

Жас шыбықты қалай исең, солай өседі ғой. Иә, «Ұяда не көрсең ұшқанда соны ілерсің» демекші ата-ана тәрбиесі бала өмірінде үлкен із қалдырады. Баланың бойына барлық жақсы қасиеттерді дарыту, тіпті жанында жүрген достарына дейін мән беру, табиғат сыйлаған дарыны болса дамыту, дұрыс білім алуына жағдай жасау — ата-ананың басты парызы. Ендеше бала тәрбиесінде ұсақ-түйек дейтін ешнәрсе жоқ және сол нәрседен де қателесуге қақымыз жоқ. Бала — әр жанұяның бақыты. Олай болса, өз бақытымызды бағалай білейік.

Хаттама № 3

Тақырыбы: Ата – ананың мектептегі алатын орны

Мақсаты: Ата – аналардың тек қана үй жағдайында ғана емес, мектепте де олардың маңызды рөлді атқаратындықтарын жеткізу. 

Қатысқандар: Мектеп педагог – психологтары, сынып жетекшісі,                        ата – аналар. 

Құрал – жабдықтар: Интерактивті тақта, слайд, баяндама, кеңестер, жаттығулар.

Нәтижесі: Ата – ана, мектеп, қоғам, орта барлығының бір – бірімен тығыз қарым – қатынасы бар екендігі туралы айтылды. Баламен ата – ана, ата – әжелері, ағайын туыстары тығыз қарым – қатынас жасауы тиіс. Мектепте сынып пен сынып жетекшісі, мектеп – психологтары, әкімшілік ұстаздарымен қарым-қатынасы жақсы болу керектігі айтылды. Ортада достарымен, сыныптастары және көршілерімен қарым – қатынаста болуы қажет. Қоғамда теледидар, баспасөз, компьютермен байланысын бақылауда ұстау қажет екендігі айтылды. 

Кері – байланыс: ата – ана тарапынан қойылған сұрақтарға толықтай жауап берілді. Ата – аналар тарапынан балам араласқысы келмеген адаммен араласпайды ғой, ол осы айтылғандардың ішінде болса оны қалай аралас деп мәжбүрлейміз?  

Хаттама №1

Күні: 05.11.2021 жыл

Тақырыбы: Ата - аналармен тренинг сабақ: «Жанұядағы тәрбиенің ерекшеліктері»

Мақсаты: «Адамның бақыты – балада» деген екен, бала адам өміріндегі ұрпағының жалғасы екенін түсіндіру.

Қатысқандар: Мектеп директоры, мектеп психологтары, сынып жетекшісі, ата – аналар.

Құрал-жабдықтар: интерактивті тақта, жаттығулар, сауалнама.

Нәтижесі: Мектеп директоры Айсара Кабдулдаевна сөз алып: ата – аналарға балалары олардың болашақтары, болашақ бақыты, болашақтағы қарттық шағы екендігін айтты. Соған байланысты сынып жетекшілермен және мектеп психологтарымен тығыз байланыста болып, баланың әрбір қадамы туралы айтуларын сұрады. Балаларды сыйластыққа бағыттап, еңбекқорлыққа бағыттауларын атап өтті.

Мектеп педагог  психологы Гульзат Турсынбаевна сөз алып: балаларға ата – аналары үлгі екендігін, олардың алдында ұрыс – керіс пен жанжалды болдырмау керектігін айтты. «Әкеге қарап ұл өсер, Шешеге қарап қыз өсер» - деп бекер айтылмаса керектігін айтты. Шын мәнінде оқушылар тәрбиені тек қана мктептен алмайтынын, баланың өмірінде үйдегі тәрбиенің аса маңызды рөл атқаратындығын айтып өтті.

Кері байланыс: Ата-аналар тарапынан сонда біз балаларымызды барлық заттан шектетуіміз керек пе? Ол әлі бала ғой, қателіктер болады ғой, соған ұрса берсек ол жалығып кетпейді ме?  міндетті түрде сурет салу керек пе? – деген сұрақтар қойылды.

Педагог-психологтар:                  Набиева Г.Т.

Талғат М.Д.

Хаттама № 4

Тақырыбы: 1 – ші және 5 – ші сынып оқушыларының бейімделуден өту кезеңі туралы ата – аналарға кеңес беру.  

Мақсаты: Ата – аналарға дұрыс кеңес беру, ұсыныс айту. 

Қатысқандар: Мектеп педагог – психологтары, сынып жетекшілері,                                                              ата – аналар.

Құрал-жабдықтар: Интерактивті тақта, слайд. 

Нәтижесі: Ата - аналарға ұсыныс:

1. Баланы жайлап оятыңыз: оянғанда ол сіздің күлімдегеніңізді көріп, еркелеткен дауысыңызды естісін. Таң атпай оны ұсақ - түйекпен асықтырмаңыз, кеше ескерткен болсаңыз да, қателіктері мен жаңсақтықтары үшін кінәламаңыз.

2. Баланы мектепке таңғы ассыз жібермеңіз: мектептегі тамақтануға дейін оған көп жұмыс істеу керек болады.

3. Қоштасарда ескерту, ақыл айтыңыз: тентек болма, өзіңді жақсы ұста, бүгін жаман бағалар болмасын және т. б. Балаға сәттілік тілеңіз.

4. БҮГІН ҚАНДАЙ БАҒА АЛДЫҢ деген сөзді ұмытыңыз. Мектептен кейін баланы байыпты қарсы алыңыз, оған көп сұрақтар қоймаңыз, босаңсуға мүмкіндік беріңіз.

5. Егер балаңыздың ренжулі, бірақ үндемейтінін байқасаңыз, сұрап қинамаңыз, саябырланған соң өзі айтады.

6. Мұғалімнің ескертуін ести сала, ұрсысуға асықпаңыз, мұғаліммен баланың қатысуынсыз сөйлесуге тырысыңыз.

7. Мектептен келе балаға сабақ орындауға асықтырмаңыз, күш жинауға 2 - 3 сағат қажет (1 сыныпта 1, 5 сағат ұйықтап алғаны жақсы). Сабақ дайындауға тиімді уақыт - 15 - 17 сағат аралығында.

8. Бір отырғаннан барлық сабақты орындатпаңыз, 15 - 20 минут сабақтан кейін 10 - 15 минут үзіліс қажет.

9. Сабақ орындағанда үстінен төніп тұрмаңыз, өзіне жұмыс істеуге мүмкіндік беріңіз, бірақ сіздің көмегіңіз керек болғанда сабырлық сақтаңыз. Байыпты сөйлеп, қолдау, мақтау қажет.

10. Баланың бас ауруына, шаршауына, көңіл - күйінің нашарлауына шағымданса, назар салыңыз. Бұл көбінде қажудың, сабақтағы қиналудың басты көрсеткіштері болады.

Кері – байланыс: Ата – аналар тарапынан қойылған сұрақтарға жауап берілді. 

Мектеп педагог – психологтары:            Набиева Г.Т.

Талғат М.Д.

«Өз балаңа үлгі бол»

Ата- аналар конференциясы 2021-2022 ж.

Сәлеметсіздер ме! Қымбатты ата – аналар,ұстаздар!

Тақырыбы: «Өз балаңа үлгі бол»

Мақсаты: Қазіргі заман ата- анасы мен бала арасындағы қарым — қатынас ерекшеліктерін ашу. Жаңа заман балаларын тәрбиелеуде ата- ананың мәдени деңгейін көтеруге ықпал ету.

Міндеті: Жаңа заман балаларына психологиялық мінездеме беріп,олардың әуестенетін қызығатын әлемі мен таныстыру. Жаhандану заманында ата- ана мен баланың қарым- қатынасындағы мәселелерді анықтап, оның шешу жолдарын табу. Бала мен ата- ана арасындағы қарым- қатынасты қайта қарастырып, ата- ананың мәдени деңгейін көтеру.

Құрал жабдық: Компьютер,экран, проектор, презентация слаид, суреттер, жүрекшелер.

Күтілетін нәтиже:

1. Ата- ана осы мәселе бойынша ақпараттандырылады.

2. Шығармашылық жұмыс арқылы XXI –ғасыр ата- анасына сипаттама береді

Конференция барысы:

I. Ұйымдастыру кезең

Конференцияның мақсаты және міндетімен таныстыру.

II. Кездесуімізді аңыздан бастайын.. Аңыз «Мәңгілік серік»

Өмірден әбден шатасып,шатасып әбден шаршаған адамдар өмірдің шыңырауына жақындайды ,амалдары қалмай не істерлерін білмей,бізді кім қорғап қандай ақыл жол тауып берер екен,- деп абыржып, бір парасатты данышпан адамнан ақыл сұрап барады.

Ол оларға , таңның ең алғаш шыққан жұдызымен сіздерге мәңгілік серік алдарыңыздан шығады, сол сіздерді қорғап қалады,- дейді.

Мәңгілік серікті күтіп алу үшін адамдар түні бойы жолдың үстінде тұрып таңның алғашқы жұлдызының шыққанын күтеді. Таңның атысымен алыстан келе жатқан көлеңкелерді көріп әне келеді, міне келеді деп, бірінің үстінде ақ шапаны жоқ, бірінде таяғы,бірінде ақ сақалы жоқ, ол да емес, дейді. Сөйтіп тұрғанда алғашқы жұлдыз да шықты. Бір жерде тырналар өлендетті,бір жерде баланың жылаған дауысы естілді.Таңғы жұдыз жарқырай түсті. Ол кім? Қашан келеді өзі, -деп күбірлесіп тұра берді. Кенет тағы да алыстан шулаған қаздың дауысы, құлындардың шыңғырған дауысы, жылаған баланың дауысы естілді. Бірақ еш нәрсеге мән бермей адамдар екі көздерін жолдан алмай мәңгілік серікті күтумен

болды. Ақыры шыдамдары тауысылып әлгі данышпанға келіп өздерінің реніштерін білдірді.

— Сенің айтқан мәңгілік серігің қайда,ешкім де келмеді,-дейді.

— Сіздер баланың жылаған дауысын естідіңіздер ме?,- деді данышпан.

— Иә, бірақ ол сәбидің дауысы ғой?,- дейді.

— Сол сәби сіздердің мәңгілік серіктеріңіз! Сол сіздердің қорғаныштарыңыз,-деп жауап береді. Слайд:

Біздің баламыз ол біздің қарттық шағымыз. Дұрыс тәрбие ол біздің бақытты қарттығымыз. Қате тәрбие ол біздің болашақ қайғымыз,көз жасымыз, ол біздің басқа адамдар алдындағы кінәміз, мемлекет алдындағы кінәміз. А.С.Макаренко

Құрметті ата – аналар бала біздің болашағымыз. Тек бала адамзаттың тұқым жалғастырушысы,тірегі,сенімі.

Баланыздың бойында қандай қасиеттер көргініз келеді?

-Қандай мінез құлық көргіңіз келеді?

— Қандай адами қасиеттерді дарытқыңыз келеді?

-Өзіңізден қандай қасиеттерді алғанын қалайсыз?

Әр қайсыңыздың алдыңызда жүрекшелер жатыр, соған балаңызда қандай қасиеттер болса дейсіз, өздеріңіздің ойларыңызды жазыдар. Ата ананың ең бастапқы жіберетін қателігі – ол алдымен өзін тәрбиелемей тұрып, баланы тәрбиелеуінде. Л.Н.Толстой

Ендеше құрметті ата аналар бүгіннен бастап жаңаша тәрбиелеуді бастамай бұрын, ең алдымен өзіміздің бойымыздағы жаман деген бір қасиетті, не қатемізді қағазға жазып жыртып жіберейік. Өте жақсы.

 «Қызықты сұрақтар» ойыны.

1.Балаңызға үлгі болатындай бойыңызда қандай жақсы қасиеттер бар?

2.Келешекте балаңыз қандай адам болғанын қалайсыз?

3.Баланы мадақтау керек пе?

Келесі сіздерге психологиялық кеңесті ұсынбақпын.

1.Балаңызды әрдайым тыңдауға және түсінуге тырысыңыз, балаға қатысты қандай мәселе болса да назар аударыңыз.

2.Баланың көзқарасымен әрдайым келіспегеніңізбен, ата-аналық борышыңызды адал атқару арқылы баланың жан дүниесіне адамгершілік қасиеттерді ендіруге болады;

3.Шешімді балаңызбен келісе отырып бірге қабылдаңыз, әрі оған өз бетімен шешім қабылдауға мүмкіндік беріңіз.Себебі, бала өзі ұнатқан ережелермен өмір сүргенді жақсы көреді.Әрине, соңғы сөзді ата-ана айтуы мүмкін, бірақ кей шешімдердің орындалуын балаңыздың таңдауына қалдырған да орынды.

Баланың бойына барлық жақсы қасиеттерді дарыту, тіпті жанын да жүрген достарына дейін мән беру,табиғат сыйлаған дарыны болса дамыту,дұрыс білім алуына жағдай жасау ата-ананың басты парызы.Ендеше бала тәрбиесінде ұсақ-түйек дейтін ешнәрсе жоқ және сол нәрседен де қателесуге қақымыз жоқ.Бала әр жанұяның бақыты.Олай болса өз бақытымызды бағалай білейік.

Барлық өнеге жанұядан тарайды.Халық жанұядағы тәрбиеге ерекше көңіл бөлген.Оны «Таяқтау оңай,тәрбиелеу қиын», «Балақан өсіру-балапан ұшыру емес» деген мақал-мәтелден көруіңізге болады. 1 сынып оқушыларының ата-аналарға психологиялық кеңестер тақрыбында жасалған қазақша слайд.

Қорыта айтқанда ата ананың махаббаты, сүйіспеншілігі бала үшін бақыт. Осы сезімдеріңіз арқылы баланың өз орнын таба білуге үйретесіздер. Енді міне қараңыз, бала жанының қандай әсем әдемі болып жанданғанын көрдіңіз бе? Ал енді осындай жан дүниесі жарқын әдемі сұлу,баланың қасында жүрген үлкендеріміз қандай болуы қажет?Назар қойып тыңдағандарызға рахмет! Үлгілі отбасы болуларыңызға тілектеспіз.

Хаттама №2

Тақырыбы: Өз  балаңа үлгі бол!

Мақсаты: Қазіргі заман ата- анасы мен бала арасындағы қарым — қатынас ерекшеліктерін ашу. Жаңа заман балаларын тәрбиелеуде ата- ананың мәдени деңгейін көтеруге ықпал ету.

Қатысқандар: Мектеп педагог – психологтары,  сынып жетекшілер,                       ата –аналар.

Құрал-жабдықтар: Компьютер,экран, проектор, презентация слаид, суреттер, жүрекшелер.

Нәтижесі: Жаңа заман балаларына психологиялық мінездеме беріп,олардың әуестенетін қызығатын әлемі мен таныстыру. Жаhандану заманында ата- ана мен баланың қарым- қатынасындағы мәселелерді анықтап, оның шешу жолдарын табу. Бала мен ата- ана арасындағы қарым- қатынасты қайта қарастырып, ата- ананың мәдени деңгейін көтеру.

Кері – байланыс: Ата – аналар тарапынан қойылған сұрақтарға жауап берілді. Ата – аналарға кеңес берілді. 

Педагог-психологтар:                  Набиева Г.Т.

Талғат М.Д.